Skip Ribbon Commands
Skip to main content
NL FR EN
A
A
A

 Listeriosis

 Listériose

  

  

 

Listeriosis is een bacteriële infectie veroorzaakt door Listeria monocytogenes.

Listeria wordt overgedragen via voedsel. De bacterie kan zich vermenigvuldigen tussen 1 en 45 ° C, in aanwezigheid of afwezigheid van zuurstof. Zij kan in het milieu overleven en zich vermenigvuldigen bij koelkasttemperatuur (4 °C). De bacterie is bestand tegen invriezen, maar is gevoelig voor koken. Er is geen overdracht van mens op mens, maar zwangere vrouwen kunnen de infectie tijdens de zwangerschap doorgeven aan de foetus in utero of in zeldzame gevallen tijdens de bevalling.

De incubatietijd van een listeriosis varieert van 3 tot 70 dagen (mediaan 3 weken).

In immunocompetente personen veroorzaakt de listeriose doorgaans een geïsoleerde gastro-enteritis met koorts en is de infectie meestal mild. Ze kan zich echter ontwikkelen tot een invasieve vorm (sepsis of infectie van het centrale zenuwstelsel) en dan is ze geassocieerd met een hoog sterftecijfer (20%). De invasieve vormen komen vooral voor bij immunogecompromitteerde patiënten (bv. bij gebruikers van immunosuppressiva of corticosteroïden, chemotherapie, kanker, diabetes of alcoholisme) en bij ouderen boven de 60 jaar. Bij zwangere vrouwen kan een infectie leiden tot een miskraam, vroeggeboorte of infectie van de pasgeborene. Listeriosis wordt behandeld met antibiotica.

Mensen met een verhoogd risico kunnen zichzelf beschermen tegen de ziekte door het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen (zoals gerookte zalm, vleeswaren - vooral als ze vacuüm voorverpakt zijn - paté, vleessalades en vissalades, rauwe melk, kazen van rauwe melk, korst van andere kazen en rauw gehakt vlees) en het toepassen van fundamentele hygiënische maatregelen voor het bereiden en bewaren van voedsel.

Surveillance

Listeriosis is een meldingsplichtige ziekte in Wallonië en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.​

Listeriosis presenteert zich meestal in de vorm van sporadische gevallen; geclusterde gevallen zijn mogelijk, maar echte epidemieën zijn zeldzaam. De geschatte jaarlijkse incidentie in België is laag. In de afgelopen 10 jaar lag het aantal door het Nationaal Referentiecentrum bevestigde gevallen tussen de 40 en 80 per jaar. Listeriosis is daarnaast één van de ziekten die worden opgevolgd door het netwerk van peillaboratoria. Deze surveillance maakt het mogelijk om epidemiologische trends te volgen.

Het aantal gevallen van Listeria tijdens de periode 2000-2015 in België, gerapporteerd door het netwerk van peillaboratoria, WIV-ISP.

 

Het aantal gevallen van Listeria naar leeftijdscategorie en geslacht tijdens de periode 2000-2015 in België, gerapporteerd door het netwerk van peillaboratoria, WIV-ISP.

 

Epistat​

Nuttige ​informatie

Algemene informatie:

Informatiefiche EFSA​​

Informatiefiche ECDC

Informatiefiche CDC

Informatiefiche en jaarlijkse rapporten NRC

Diagnose:

Referentiecentrum voor Listeria monocytogenes

Wetenschappelijk verantwoordelijke: Sofieke Klamer​​​​​​​

 

La Listériose est une maladie bactérienne due à Listeria monocytogenes

Elle est transmise par les aliments; cette bactérie est capable de se multiplier entre 1 et 45°C, en présence ou en absence d’oxygène. Elle peut donc survivre dans l’environnement et se multiplier à la température du frigo (+4°C). Elle résiste à la congélation mais est sensible à la cuisson. Elle ne se transmet pas de personne à personne, mais la femme enceinte peut transmettre l’infection au fœtus in utero, ou, très exceptionnellement, durant l’accouchement. 

Le temps d’incubation de la listériose varie de 3 à 70 jours (médiane 3 semaines).

Chez les sujets immunocompétents, la listériose s’exprime généralement sous forme d’une gastro-entérite fébrile isolée, l'infection est généralement bénigne. Elle peut toutefois évoluer vers une forme invasive (septicémie ou infection du système nerveux central) et être alors associée à un taux de létalité élevé (20%). Ces formes invasives surviennent principalement chez des patients immunodéprimés (ex. : prise d’immunosuppresseurs, corticothérapie, chimiothérapie, cancer, diabète ou alcoolisme) et chez des personnes âgées de plus de 60 ans. Chez les femmes enceintes, l'infection peut entraîner fausse couche, accouchement prématuré ou infection du nouveau-né. La listériose est traitée par des antibiotiques. 

Les personnes à risque peuvent se protéger de la maladie en évitant certains aliments (ex. : saumon fumé, charcuterie à la découpe - spécialement s’ils sont emballés sous vide -, pâté, salades de viande et de poisson, lait cru et fromages au lait cru, croûte des autres fromages, viande hachée crue) et en respectant des mesures d’hygiène de base pour la préparation et la conservation des aliments.

Surveillance

La listériose est une maladie à déclaration obligatoire en Région wallonne et en Région de Bruxelles-Capitale

La listériose se présente essentiellement sous forme de cas sporadiques ; des cas groupés sont possibles mais de véritables épidémies sont rares. L’incidence annuelle estimée en Belgique est faible. Au cours des 10 dernières années, le nombre de cas confirmé par le centre national de référence oscille entre 40 et 80 par an. La listériose fait partie des maladies suivies par le réseau des laboratoires vigies. Cette surveillance sentinelle permet de suivre les tendances épidémiologiques.

Nombre de cas de Listeria identifiés au cours de la période 2000-2015, en Belgique, par les laboratoires participant au réseau des laboratoires vigies, WIV-ISP.

 

Nombre de cas de Listeria, par groupe d’âge et par genre, identifiés au cours de la période 2000-2015, en Belgique, par les laboratoires participant au réseau des laboratoires vigies, WIV-ISP.

 

Epistat​

Inform​ations utiles

Informations générales:

Fiche d'information EFSA​

Fiche d'information ECDC

Fiche d'information CDC

Fiche d'information et rapports annuels CNR​​​​​​​​

Diagnostic:

Centre de référence pour Listeria monocytogenes

Scientifique responsable: Sofieke Klamer ​​​​

Last modified: